W odpowiedzi na bezprecedensowe akty sabotażu na polskiej kolei, premier Donald Tusk ogłosił 18 listopada 2025 roku wprowadzenie trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE-CRP na określonych liniach kolejowych. Decyzja ta stanowi bezpośrednią reakcję na eksplozję ładunku wybuchowego, która zniszczyła tor w miejscowości Mika oraz kolejne incydenty na strategicznej trasie łączącej Warszawę z Lublinem i dalej z granicą ukraińską.

To pierwszy oficjalnie potwierdzony przypadek sabotażu na polskiej kolei od 1938 roku, co czyni sytuację wyjątkowo poważną i wymaga szczegółowego wyjaśnienia zarówno natury zagrożenia, jak i konsekwencji wprowadzonych środków bezpieczeństwa.

Chronologia wydarzeń – co doprowadziło do podniesienia stopnia alarmowego

Seria incydentów rozpoczęła się w sobotę, 15 listopada 2025 roku, gdy około godziny 21:40 mieszkanka okolic Miki zgłosiła policji odgłos wybuchu. Choć pierwsze przeszukanie terenu nie przyniosło rezultatów, w niedzielę rano, 16 listopada, maszynista pociągu PKP Intercity jadącego trasą Warszawa-Lublin zauważył nieprawidłowości na torowisku i zatrzymał skład.

Po przybyciu służb potwierdzono najgorsze scenariusze – doszło do detonacji materiału wybuchowego, który wyrwał fragment torowiska. Gdyby nie czujność maszynisty, który otrzymał wcześniej ostrzeżenie od dyżurnego ruchu, mogło dojść do katastrofy z udziałem setek pasażerów.

Minister spraw wewnętrznych i administracji Marcin Kierwiński potwierdził w poniedziałek, że na tej samej linii kolejowej numer 7 doszło do dwóch dodatkowych incydentów. W okolicach Puław sprawcy uszkodzili na długości około 60 metrów trakcję energetyczną, a kilkaset metrów dalej zamontowali na torach metalową obejmę, która miała spowodować wykolejenie jadącego pociągu. Wszystkie te działania miały charakter skoordynowany i celowy.

Ustalenia służb – dwaj Ukraińcy współpracujący z rosyjskimi służbami

Premier Donald Tusk podczas wystąpienia w Sejmie 18 listopada ujawnił rezultaty intensywnej pracy polskich służb specjalnych. Zidentyfikowano dwóch obywateli Ukrainy, którzy od dłuższego czasu współpracowali z rosyjskimi służbami. Mężczyźni ci po dokonaniu aktów dywersji opuścili Polskę przez przejście graniczne w Terespolu, zanim udało się ich zatrzymać.

Według informacji przekazanych przez premiera, pierwszy akt sabotażu polegał na zamontowaniu na torach stalowej obejmy, która miała doprowadzić do wykolejenia pociągu. W pobliżu torowiska sprawcy umieścili telefon komórkowy z powerbankiem – prawdopodobnie w celu nagrania momentu katastrofy. Ta próba okazała się nieskuteczna, gdyż kolejne składy przecięły obejmę bez wykolejenia.

Drugi, znacznie poważniejszy akt miał miejsce w Mice, gdzie doszło do detonacji ładunku wybuchowego niszczącego tor kolejowy. Rzecznik ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński podkreślił, że wszystko wskazuje na to, iż zamach był inicjowany i kierowany przez rosyjskie służby specjalne, a celem była destabilizacja społeczeństwa i wywołanie strachu.

Czym jest stopień alarmowy CHARLIE-CRP i dlaczego go wprowadzono

Stopień alarmowy CHARLIE to trzeci z czterech poziomów zagrożenia określonych w ustawie z dnia 10 czerwca 2016 roku o działaniach antyterrorystycznych. System stopni alarmowych obejmuje kolejno: ALFA, BRAVO, CHARLIE oraz najwyższy DELTA. Wprowadza się je w przypadku zagrożenia wystąpieniem zdarzenia o charakterze terrorystycznym lub po takim zdarzeniu.

Stopień CHARLIE wprowadza się gdy wystąpi zdarzenie potwierdzające prawdopodobny cel ataku o charakterze terrorystycznym, który godzi w bezpieczeństwo publiczne lub bezpieczeństwo państwa, albo gdy służby uzyskają wiarygodne i potwierdzone informacje o planowanym akcie terrorystycznym na terenie Polski.

Równolegle funkcjonuje system stopni alarmowych CRP, który dotyczy wyłącznie zagrożeń w cyberprzestrzeni – systemów teleinformatycznych organów administracji publicznej oraz infrastruktury krytycznej. W przypadku aktów dywersji na kolei rząd wprowadził jednocześnie oba rodzaje alertów, co świadczy o kompleksowym charakterze zagrożenia.

Decyzja o wprowadzeniu stopnia CHARLIE-CRP zapadła na wniosek szefów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, po uzyskaniu opinii zespołu do spraw zagrożeń terrorystycznych. Co istotne, stopniem tym objęte zostały wyłącznie określone linie kolejowe – przede wszystkim trasa numer 7 łącząca Warszawę z Lublinem i dalej przez Dorohusk do granicy z Ukrainą. Na pozostałym obszarze kraju nadal obowiązuje drugi stopień alarmowy BRAVO.

Strategiczne znaczenie linii kolejowej numer 7

Wybór przez sabotażystów linii kolejowej numer 7 nie był przypadkowy. Ta dwutorowa, zelektryfikowana trasa o długości ponad 267 kilometrów łączy Warszawę z przejściem granicznym w Dorohusku, stanowiąc jedno z kluczowych połączeń Polski z Ukrainą. Od lutego 2022 roku, czyli od początku rosyjskiej agresji na Ukrainę, linia ta odgrywa strategiczną rolę w transporcie uzbrojenia i pomocy humanitarnej dla walczącej Ukrainy.

Premier Donald Tusk wprost określił, że eksplozja miała najprawdopodobniej na celu wysadzenie pociągu na trasie wykorzystywanej także do przewozu sprzętu wojskowego. Eksperci bezpieczeństwa podkreślają, że sabotaż na tej trasie to nie tylko atak na polską infrastrukturę, ale także próba zakłócenia wsparcia logistycznego dla Ukrainy.

Linia kolejowa numer 7 obsługuje około 115 pociągów dziennie – zarówno składy pasażerskie jak i towarowe. W dużej części została zmodernizowana do prędkości 160 kilometrów na godzinę, co czyni ją jedną z ważniejszych tras w polskim systemie kolejowym. Obecnie trwają dalsze prace modernizacyjne mające na celu skrócenie czasu przejazdu między Warszawą a Lublinem do około 90 minut.

Konsekwencje dla pasażerów i funkcjonowania kolei

Wprowadzenie trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE oznacza wykonanie zadań przewidzianych dla niższych stopni alarmowych oraz szereg dodatkowych środków bezpieczeństwa. Dla pasażerów najistotniejsze są następujące zmiany:

  • Wprowadzenie ścisłej kontroli osób i pojazdów przy wejściu na teren obiektów kolejowych oraz w rejonach objętych alarmem

  • Ograniczenie możliwości parkowania pojazdów przy dworcach i stacjach na trasach objętych podwyższonym stopniem zagrożenia

  • Możliwe dodatkowe opóźnienia związane ze wzmożonymi procedurami kontrolnymi i zabezpieczającymi

  • Zwiększona obecność Straży Ochrony Kolei oraz funkcjonariuszy innych służb mundurowych na stacjach i w pociągach

  • Ograniczenie liczby miejsc ogólnodostępnych w niektórych obiektach kolejowych

Ministerstwo Infrastruktury zapewnia, że przywrócone kontrole bezpieczeństwa nie powinny znacząco wpłynąć na punktualność pociągów, choć pasażerowie mogą doświadczyć pewnych niedogodności związanych z wydłużonymi postojami lub dodatkowymi interwencjami służb.

PKP Polskie Linie Kolejowe podkreśliły w komunikacie, że priorytetem zarządcy infrastruktury pozostaje utrzymanie bezpiecznego ruchu kolejowego. Wszystkie procedury bezpieczeństwa w czasie incydentów zadziałały prawidłowo – maszyniści otrzymali ostrzeżenia, a służby niezwłocznie zareagowały na zgłoszenia o nieprawidłowościach na torach.

Działania administracji i służb po wprowadzeniu alarmu

Trzeci stopień alarmowy nakłada na organy administracji publicznej i służby bezpieczeństwa szereg konkretnych obowiązków, które mają na celu maksymalizację ochrony infrastruktury krytycznej:

  • Wprowadzenie całodobowych dyżurów we wskazanych urzędach i jednostkach organizacyjnych

  • Zapewnienie dostępności w trybie alarmowym personelu wyznaczonego do wdrażania procedur działania na wypadek zdarzenia terrorystycznego

  • Sprawdzenie dostępności obiektów wyznaczonych na zastępcze miejsca czasowego pobytu na wypadek ewakuacji

  • Wydanie broni i amunicji oraz środków ochrony osobistej uprawnionym osobom wyznaczonym do wykonywania zadań ochronnych

  • Wprowadzenie dodatkowego całodobowego nadzoru nad miejscami, które wcześniej nie były objęte takim monitoringiem

W przypadku stopnia alarmowego CRP, dotyczącego cyberprzestrzeni, organizacje odpowiedzialne za infrastrukturę krytyczną muszą wdrożyć kompleksowe środki ochrony systemów teleinformatycznych, w tym całodobowe dyżury administratorów systemów kluczowych, przegląd zasobów zapasowych oraz przygotowanie planów zapewniających ciągłość działania po potencjalnym cyberataku.

Międzynarodowy wymiar incydentów

Premier Donald Tusk poinformował, że zwrócił się do ministra spraw zagranicznych o podjęcie natychmiastowych działań dyplomatycznych w celu wydania Polski podejrzanych o zamach terrorystyczny. Polska wystosowała żądania ekstradycji zarówno do władz Białorusi, jak i Rosji, choć realistyczne szanse na pozytywne rozpatrzenie tych wniosków oceniane są jako minimalne.

Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow odrzucił polskie oskarżenia, określając je jako przejaw „kwitnącej rusofobii" i dodając, że Rosja jest oskarżana o wszelkie przejawy trwającej wojny hybrydowej. Białoruś również nie odniosła się do polskich żądań.

Akty dywersji w Polsce wpisują się w szerszy wzorzec działań hybrydowych, które obserwowane są w całej Europie Środkowej i Wschodniej. Eksperci ostrzegają, że kolej ze względu na jej strategiczne znaczenie pozostanie jednym z priorytetowych celów dla rosyjskich grup dywersyjnych. Były szef MSWiA Marek Biernacki podkreślił w rozmowie z mediami, że grupy dywersyjne są tworzone ad hoc i kierowane przez wywiad rosyjski, który dokładnie wie, gdzie uderzyć, aby osiągnąć maksymalny efekt destabilizacji.

Kontekst historyczny – pierwszy sabotaż od prawie 90 lat

Paweł Makowiec z CyberDefence24 określił incydenty z listopada 2025 roku jako pierwszy potwierdzony przypadek sabotażu na polskiej kolei od 1938 roku. W okresie międzywojennym Polska wielokrotnie mierzyła się z incydentami kolejowymi – od 1922 do 1938 roku doszło do 19 553 wypadków z udziałem pociągów, w tym 1856 zderzeń. Jednak przypadki celowego sabotażu były rzadkością i ostatni potwierdzony miał miejsce w przeddzień II wojny światowej.

Po II wojnie światowej, mimo funkcjonowania w warunkach zimnej wojny i napięć międzynarodowych, polska kolej nie była celem poważnych aktów sabotażu. Incydent z listopada 2025 roku przełamuje zatem prawie 90-letnią serię i pokazuje, jak zmieniło się środowisko bezpieczeństwa w kontekście rosyjskiej agresji na Ukrainę.

Wyzwania dla cyberbezpieczeństwa kolei

Wprowadzenie stopnia alarmowego CHARLIE-CRP zwraca uwagę na rosnące zagrożenie cyberatakami na infrastrukturę kolejową. Współczesna kolej bazuje na rozbudowanej sieci komputerowej – zarówno przewodowej, jak i bezprzewodowej – co czyni ją podatną na działania cyberprzestępców.

Zespół Reagowania na Incydenty Bezpieczeństwa Komputerowego CSIRT NASK opracował szczegółowe rekomendacje dla instytucji odpowiedzialnych za infrastrukturę krytyczną. Obejmują one między innymi wzmożone monitorowanie systemów teleinformatycznych, weryfikację kanałów łączności z jednostkami zarządzania kryzysowego, wprowadzenie ograniczeń w dostępie do systemów oraz przygotowanie kopii zapasowych krytycznych danych.

Eksperci podkreślają, że proces cyfryzacji polskiej kolei, choć niezbędny dla jej modernizacji i konkurencyjności, jednocześnie zwiększa powierzchnię potencjalnego ataku. Dlatego kluczowe jest równoległe wdrażanie zaawansowanych systemów ochrony przed cyberatakami, zgodnie z najnowszymi standardami europejskimi określonymi w normach CENELEC oraz dyrektywach Unii Europejskiej.

Strategia bezpieczeństwa PKP PLK na przyszłość

W sierpniu 2025 roku, na kilka miesięcy przed aktami dywersji, zarząd PKP Polskich Linii Kolejowych przyjął „Strategię doskonalenia kultury bezpieczeństwa" – pierwszy w Polsce tak kompleksowy dokument dotyczący budowania kultury bezpieczeństwa w transporcie kolejowym. Strategia zakłada dążenie do zerowej wypadkowości i opiera się na europejskim modelu proaktywnego podejścia do rozwiązywania problemów.

Michał Gil, członek zarządu PKP PLK odpowiedzialny za eksploatację, podkreślił wówczas, że bezpieczeństwo to fundament funkcjonowania kolei, a przyjęta strategia pozwoli nie tylko ograniczyć ryzyko zdarzeń, ale także umocni zaufanie społeczne do kolei jako najbezpieczniejszego środka transportu.

Wydarzenia z listopada 2025 roku pokazują jednak, że strategia bezpieczeństwa musi uwzględniać nie tylko tradycyjne zagrożenia eksploatacyjne, ale także nowe wyzwania związane z działaniami hybrydowymi, sabotażem i cyberatakami. PKP PLK zapowiedziały wdrożenie dodatkowych środków ochrony infrastruktury, w tym zwiększenie nadzoru nad strategicznymi odcinkami torów, modernizację systemów monitoringu oraz wzmocnienie współpracy ze służbami bezpieczeństwa.

Co dalej – scenariusze i perspektywy

Wprowadzenie trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE-CRP jest środkiem tymczasowym, który będzie obowiązywał do czasu zminimalizowania zagrożenia lub ujęcia wszystkich osób zaangażowanych w akty dywersji. Premier może w każdej chwili przedłużyć, zmienić zakres terytorialny lub odwołać stopień alarmowy, w zależności od oceny sytuacji przez służby bezpieczeństwa.

Eksperci wskazują na kilka możliwych scenariuszy rozwoju wydarzeń. Pierwszy, optymistyczny, zakłada szybkie rozwiązanie sprawy, ujęcie wszystkich współpracowników zatrzymanych sprawców oraz wdrożenie skutecznych środków zapobiegawczych, które pozwolą na stopniowe obniżenie stopnia alarmowego.

Drugi scenariusz przewiduje dalszą eskalację działań hybrydowych ze strony Rosji, w tym kolejne próby sabotażu infrastruktury krytycznej nie tylko w Polsce, ale także w innych krajach NATO wspierających Ukrainę. W tym przypadku stopień alarmowy może zostać rozszerzony na dodatkowe obszary lub podniesiony do najwyższego poziomu DELTA.

Trzeci, najbardziej prawdopodobny według analityków, zakłada przedłużającą się kampanię działań hybrydowych o niskiej intensywności, wymuszającą utrzymanie podwyższonego stanu czujności przez dłuższy okres. Taki scenariusz będzie wymagał znacznych nakładów finansowych na utrzymanie zwiększonych środków bezpieczeństwa oraz adaptacji systemu kolejowego do funkcjonowania w warunkach przewlekłego zagrożenia.

Akty dywersji na polskiej kolei to nie odosobniony epizod, lecz element szerszej strategii destabilizacji stosowanej przez Rosję wobec państw wspierających Ukrainę. Polska musi przygotować się na długotrwałą kampanię działań hybrydowych i systematycznie wzmacniać odporność swojej infrastruktury krytycznej.

Zalecenia dla pasażerów i społeczeństwa

Wprowadzenie stopnia alarmowego CHARLIE-CRP nie wymaga od zwykłych obywateli podejmowania szczególnych działań, jednak wskazane jest zachowanie zwiększonej czujności, zwłaszcza podczas podróży kolejowych. Służby bezpieczeństwa apelują o:

  • Bezzwłoczne zgłaszanie wszelkich podejrzanych osób, przedmiotów lub zachowań zauważonych na dworcach, stacjach czy w pociągach

  • Współpracę z personelem kolejowym i służbami mundurowymi podczas kontroli bezpieczeństwa

  • Ostrożność wobec fałszywych informacji i dezinformacji rozpowszechnianych w mediach społecznościowych

  • Weryfikację informacji w kilku wiarygodnych źródłach przed ich dalszym rozpowszechnianiem

  • Zgłaszanie podejrzanej aktywności w cyberprzestrzeni na adresy cert@cert.pl lub poprzez formularz na stronie incydent.cert.pl

Rządowe Centrum Bezpieczeństwa oraz CSIRT NASK regularnie publikują aktualizacje dotyczące zagrożeń i rekomendacje bezpieczeństwa na swoich stronach internetowych oraz w mediach społecznościowych. Warto śledzić te kanały, aby być na bieżąco z ewentualnymi zmianami w poziomie zagrożenia.

Podsumowanie

Wprowadzenie trzeciego stopnia alarmowego CHARLIE-CRP na wybranych liniach kolejowych w Polsce stanowi poważny sygnał ostrzegawczy dotyczący zmieniającego się środowiska bezpieczeństwa. Bezprecedensowe akty sabotażu na trasie Warszawa-Lublin, dokonane przez osoby współpracujące z rosyjskimi służbami, pokazują, że polska infrastruktura krytyczna jest celem działań hybrydowych w kontekście wsparcia dla walczącej Ukrainy.

System stopni alarmowych przewidziany w ustawie o działaniach antyterrorystycznych pozwala na elastyczne dostosowanie poziomu zabezpieczeń do rzeczywistego zagrożenia. Wprowadzone środki mają na celu maksymalizację ochrony pasażerów i infrastruktury przy minimalnym wpływie na codzienne funkcjonowanie kolei.

Kluczowe dla skuteczności wprowadzonych działań będzie utrzymanie równowagi między koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa a płynnością transportu oraz współpraca wszystkich instytucji odpowiedzialnych za ochronę infrastruktury krytycznej. Wydarzenia z listopada 2025 roku z pewnością przyspieszą proces wdrażania nowych standardów bezpieczeństwa w polskim transporcie kolejowym i wzmocnią koordynację między służbami odpowiedzialnymi za przeciwdziałanie zagrożeniom hybrydowym.

Najczęściej zadawane pytania

Jak długo będzie obowiązywał stopień alarmowy CHARLIE-CRP na kolei?

Stopień alarmowy CHARLIE-CRP został wprowadzony 18 listopada 2025 roku bez określenia konkretnej daty zakończenia. Premier może w każdej chwili przedłużyć, zmienić zakres terytorialny lub odwołać ten stopień, w zależności od oceny sytuacji przez służby bezpieczeństwa i dynamiki zagrożenia.

Czy podróże koleją są obecnie bezpieczne?

Tak, podróże koleją pozostają bezpieczne. Wprowadzenie stopnia alarmowego CHARLIE-CRP to środek prewencyjny mający na celu maksymalizację ochrony pasażerów i infrastruktury. Wszystkie procedury bezpieczeństwa podczas listopadowych incydentów zadziałały prawidłowo – maszyniści otrzymali ostrzeżenia, a służby niezwłocznie zareagowały, zapobiegając tragedii. Zwiększona obecność służb i wzmożone kontrole dodatkowo podnoszą poziom bezpieczeństwa.

Które linie kolejowe są objęte podwyższonym stopniem alarmowym?

Trzeci stopień alarmowy CHARLIE-CRP objął przede wszystkim określone odcinki linii kolejowej numer 7 łączącej Warszawę z Lublinem i dalej przez Dorohusk do granicy z Ukrainą. Na pozostałym obszarze kraju nadal obowiązuje drugi stopień alarmowy BRAVO. Dokładny zakres objęty podwyższonym stanem alarmowym nie został publicznie ujawniony ze względów bezpieczeństwa.

Jakie konsekwencje prawne grożą sprawcom aktów dywersji?

Sprawcy zidentyfikowani przez polskie służby jako dwaj obywatele Ukrainy współpracujący z rosyjskimi służbami są poszukiwani w związku z popełnieniem przestępstwa o charakterze terrorystycznym, które zagrażało życiu i zdrowiu wielu osób oraz mogło spowodować katastrofę w ruchu kolejowym. Za tego typu czyny polskie prawo przewiduje karę nawet dożywotniego pozbawienia wolności. Polska wystąpiła z wnioskiem o ekstradycję sprawców zarówno do władz Białorusi, jak i Rosji.

Co mogę zrobić jako pasażer, aby przyczynić się do bezpieczeństwa?

Najważniejsze to zachowanie czujności i bezzwłoczne zgłaszanie wszelkich podejrzanych osób, przedmiotów lub zachowań personelowi kolejowemu, Straży Ochrony Kolei lub policji. Można to zrobić dzwoniąc pod numer alarmowy 112 lub kontaktując się bezpośrednio z funkcjonariuszami obecnymi na stacjach i w pociągach. Warto również współpracować podczas kontroli bezpieczeństwa i nie rozpowszechniać niepotwierdzonych informacji, które mogą być elementem dezinformacji.